The main mistakes farmers make growing tomatoes in a greenhouse

On ildən artıqdır Abşeron, Xaçmaz və Ağdaş istixanalarını gəzirəm və hər dəfə eyni səhvlərlə rastlaşıram. Bunlar toxum və ya avadanlıq səhvləri deyil; sadəcə vərdişlərdir, hər biri isə məhsulun 10–30 faizini aparır.

1. Şitil vaxtından gec köçürülür. Pomidor şitili 30–35 günlük, 5–6 həqiqi yarpaqlı və 18–22 sm boyda olanda köçürülməlidir. Kasetdə 45 gün qalan şitilin kökü dolaşmış, gövdəsi uzanmış olur və köçürüldükdən sonra iki həftə yerində dayanır. İlk salxım belə şitildə əksər hallarda boş qalır.

2. Sıx əkilir. Bir kvadrat metrə 4–5 bitki yerləşdirən çoxdur. Hündürboy hibridlər üçün norma kvadrat metrə 2,5–3 bitkidir: cərgəarası 90–100 sm, bitkiarası 40–45 sm. Sıx əkin havanı kəsir, yarpaq nəm qalır və fitoftora ilə kladosporioz üçün şərait yaranır. Az bitkidən çox məhsul götürmək mümkündür, çox bitkidən az məhsul götürmək isə adi haldır.

3. Havalandırmaya qorxu ilə yanaşılır. Bir çox fermer yazda soyuq düşər deyə istixananı bağlı saxlayır. Nəticədə gündüz temperatur 32–35 dərəcəyə qalxır, tozcuq sterilləşir, çiçəklər tökülür. Pomidor üçün gündüz 22–26, gecə 16–18 dərəcə optimaldır. Xarici temperatur 12 dərəcəni keçən kimi yuxarı pəncərələr açılmalıdır. Havanın nisbi nəmliyi 60–70 faizdən yuxarı qalxmamalıdır.

4. Gecə suvarılır. Axşamüstü verilən su gecə soyuyan istixanada yarpaqda kondensat yaradır. Suvarma səhər saatlarında, temperatur qalxmağa başlayanda aparılmalıdır ki, axşama qədər torpaq səthi və yarpaqlar qurusun. Damcı ilə suvaranda böyümə dövründə bitkiyə gündə 1–1,5 litr, meyvə tökmə dövründə 2–2,5 litr su kifayətdir.

5. Azotla həddindən artıq yemlənir. Yarpağı tünd yaşıl, gövdəsi qalın, amma çiçəyi az olan pomidor azotla yemlənmiş pomidordur. Meyvə bağlayandan sonra qidalanmada kalium üstünlük təşkil etməlidir: azotla kaliumun nisbəti təxminən bir-birə yarım və ya bir-iki olmalıdır. Meyvə ucunun qaralması isə həmişə kalsium çatışmazlığı deyil; çox vaxt qeyri-bərabər suvarmanın nəticəsidir.

6. Pasınlama və yarpaq kəsimi vaxtında aparılmır. Pasınlar 5 sm-dən uzun olmamış qoparılmalıdır; böyük pasını kəsəndə yara böyük qalır və xəstəlik girir. Aşağı yarpaqlar yetişən salxımın altına qədər hər həftə 2–3 ədəd olmaqla təmizlənir; bir dəfəyə 5–6 yarpaq kəsmək bitkini stresə salır.

7. Çiçək tozlanmasına kömək edilmir. Bağlı istixanada külək və həşərat yoxdur. Səhər saat 9–11 arasında bitki ipini yüngülcə silkələmək və ya bombus arı ailəsi buraxmaq salxımdakı meyvə sayını nəzərəçarpacaq dərəcədə artırır. Bir standart bombus qutusu təxminən min-min beş yüz kvadrat metrə hesablanıb.

8. Xəstəliyi görəndə dərmanlama başlayır. Fitoftora və kladosporioz yarpaqda göründükdən sonra dərman yalnız yayılmanı ləngidir. Profilaktika sxemi sadədir: köçürmədən 10 gün sonra və hər 12–14 gündən bir kontakt fungisidlə çiləmə, yüksək nəmlik dövründə isə sistem preparatla növbələmə. Hər preparatın gözləmə müddətinə riayət edin; meyvə yığımına 5 gün qalmış çiləmək həm alıcını, həm sizi riskə atır.

9. Torpaq dezinfeksiya edilmir. Eyni istixanada ard-arda üç mövsüm pomidor əkən fermer üçüncü ildə nematoda və fuzarium ilə tanış olur. Mövsüm arası torpağı 25–30 sm dərinlikdə çevirmək, yayın ən isti həftələrində şəffaf plyonka ilə 4–6 həftə solyarizasiya etmək və mümkünsə pomidoru xiyar və ya göyərti ilə növbələmək lazımdır.

Bu siyahıda bahalı heç nə yoxdur. Fermerin özünün gördüyü iş, düzgün vaxtda görülən iş və ölçülü gübrə istixanada məhsulu iki dəfə artıra bilər.